މި ހޯދުން ހޯދާފައިވަނީ ކިންގްސް ކޮލެޖް ލަންޑަން އާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސަފޮކް ގުޅިގެން 2019 ވަނަ އަހަރު ކުރިއަށްގެންދިޔަ ހާއްސަ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާއެއްގައެވެ. ސައިންސްވެރިން ބުނި ގޮތުގައި މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްފުށުގެ ސަރަހައްދުތަކުން ނެގި ހުރިހާ ސާމްޕަލަކުންވެސް މިފަދަ މާއްދާތައް ފެނުމަކީ ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
މި ދިރާސާގައި ސައިންސްވެރިން ވަނީ ސަފޮކްގެ އެކި ކޯރުތަކުގެ 15 ސަރަހައްދަކުން އިހި ނަގައިގެން ޓެސްޓުކޮށްފައެވެ. އެ ހުރިހާ ސަރަހައްދަކުން ނެގި ސާމްޕަލްތަކުންވެސް ކޮކެއިންގެ އަސަރު ފެނިފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ކެޓަމިން ފަދަ މަސްތުވާތަކެއްޗާއި، އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ އެކި ބޭސްތަކުގެ އަސަރުވެސް މި ދިރާސާގައި ބެލި ދިރުންތަކުގެ ހަށިގަނޑުން ވަނީ ދެނެގަނެވިފަ އެވެ.
ކޯރުތަކުން ފެނުނު ވިހަތަކެތީގެ ތެރޭގައި އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ބޭނުންކުރުން މަނާކޮށްފައިވާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ވިހަ ކެމިކަލްތަކާއި ޕެސްޓިސައިޑްސްވެސް ހިމެނެ އެވެ. މި ހޯދުންތައް ސައިންސްވެރިންނަށް ހައިރާންކަން ގެނުވީ މިފަދަ މާއްދާތައް އާންމުކޮށް ފެންނާނީ ބޮޑެތި ސިޓީތަކުގެ ކައިރިން ކަމަށް ބެލެވޭތީ އެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް ތޮއްޖެހުމެއް ނެތް ރީތި ރަށްފުށު އަވަށްތަކުގެ ކޯރުތަކުގައި މިފަދަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ހުރުމަކީ ތިމާވެށީގެ ނިޒާމަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ.
މި ދިރާސާގައި އިސްކޮށް މަސައްކަތްކުރެއްވި ކިންގްސް ކޮލެޖްގެ ސައިންސްވެރިޔާ ޑރ. ތޯމަސް މިލާ ވިދާޅުވީ، އިހިތަކުން މި މާއްދާތައް ފެނުނީ ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރަކަށް ކަމުގައި ވިޔަސް، މިއީ ތިމާވެއްޓަށާއި ދިރުންތަކަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް ކަމަށެވެ. އަދި މިފަދަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ކޯރުތަކަށް އެޅެން ދިމާވާ ސަބަބުތައް ހޯދައި ބެލުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި އެވެ.
ކޯރުތަކުގެ ތެރެއަށް މި ތަކެތި ވާސިލުވާ މައިގަނޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ބެލެވެނީ ނަރުދަމާގެ ނިޒާމުން ބޭރުވާ ނަޖިހާއި ވިއްސާރައިގައި ދޮވެވިގެންދާ ފެނުގެ ޒަރީއާއިންނެވެ. މިފަދަ މާއްދާތަކުގެ އަސަރު ދިގު މުއްދަތަކަށް ފެނުގެ ދިރުންތަކަށް ފޯރުމުން ވާނެ ގެއްލުންތައް އަދިވެސް މުޅިން ސާފެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ކުދި ދިރުންތަކުން ފެށިގެން މުޅި ކޯރުގެ ވެއްޓަށް މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ފޯރާނެ ކަމުގެ ބިރު ބޮޑެވެ.
