'ޒުވާބު ނުކުރޭ، ދެބަސްވެ އަރާރުންވާން ނޫޅޭ.. އާދޭސްކޮށްފައި ބުނަން! ފަންސާސް އަހަރުވަންދެން އިނދެގެން އުޅުނު އަނބިމީހާ ނިޔާވެފައިވާ ފިރިޔަކާއި ދެބަސްވާން ނޫޅޭ'
ބައްޕަގެ ބަހަށް އިހްތިރާމް ކުރުމަށް ހުރިހައި ދަރިން އިސްޖަހައިލިތަން އަހަރެން ދުށީމެވެ. ދެން ވެރިވީ ހިމޭންކަމުގެ ވަގުތުކޮޅެކެވެ. އެއްވެސް ދަރިޔަކު ބައްޕައާއި ދެކޮޅަށް އެއްޗެއް ނުބުންޏެވެ. ބައްޕަގެ ބުރަކަށީގައި ފިރުމާލާފައި ދެކޮނޑުގައި ހިފާލަމުން ކޮޅަށް ނަގަން މަސައްކަތް ފެށީ އަހަރެންނެވެ. އިރުކޮޅަކުން ދޮންބެ އައިސް ބައްޕަގެ އަތުގައި ހިފާލި އެވެ.
ދެވުނު އެންމެ އަވަހަކަށް ބައްޕަ ގޮވައިގެން ސަހާރާއަށް ދިއުމަށް އަހަރުމެން ދަތުރު ފެށީމެވެ. ވަރަށް ފަސޭހައިން ގާތްވެވޭ ކަހަލަ ގޮތަކަށް މަންމަގެ މަހާނަ އޮތުމަކީ ނަސީބެކޭ ހިތަށް އެރި އެވެ. ބައްޕައާއި ދާދި ގާތުގައި އަހަރުމެން ފަސް ބެއިންނަށް ތިބުމަށް އެތަނުން ދައްޗެއް ކުރިމައްޗެއް ނުވި އެވެ. ބައްޕަގެ މޫނަށް އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. ހައިރާންވެ އަންތަރީސްވުމުން އަނގަހުޅުވާލެވުނެވެ. ދެ ލޮލުގެ ވިދުން އަހަރެން ދުށީމެވެ. ބައްޕަ ހިނިތުންވި ސަބަބެއް ކުޑަކޮށްވެސް ނުވިސްނުނެވެ.
ދުއާއަށް އަތް ނެގުމުގައި ސިކުންތެއްވެސް ބައްޕަ ބޭކާރު ނުކުރި އެވެ. ބައްޕަގެ ދުއާގައި ހުރިހައި ކުދިން ބައިވެރިވީމެވެ. ހިތް ފުރެންދެން ނުވަތަ އެވަގުތަށް ފުދޭވަރަށް ބައްޕަ ކިޔެވި އެވެ. ބައްޕަގެ ހިއްވަރުން ޒައްރެއްގެ މިންވަރު އަހަންނަށް ލިބިފައިވިޔަސް އަލް ހަމްދު ލިއްލާހި އޭ ހިތަށް އެރި އެވެ.
އެތަށް އިރަކު ކިޔަވާފައި ބައްޕަ ދުއާ ކުރި އެވެ. ބައްޕަގެ ލޮލުން އޮހޮރެމުންދިޔަ ހިމޭން ކަރުނައަށް ބަދަލެއް ނައެވެ. ތުންފަތް ތަޅުވާލާފައި ބައްޕަ ގިސްލައި ރުއެވެ.
މަންމަ ނިޔާވި ހަބަރު ލިބުނީއްސުރެން އަހަރެން އިންތިޒާރުކުރަމުން މިއައީ ބައްޕަގެ ލޮލުގައި ހިކިފައި ހުރި ކަރުނަތަކަށް ދިރުން ލިބޭނެ ވަގުތަކަށެވެ. އެކަމަކު އެ ކަރުނައިން އަހަރެންގެ ހިތަށް މިވަރުގެ ވޭނީ ރިހުމެއް ލިބޭނެކަން އެނގުނުނަމަ، ބައްޕަގެ ހޫނު އެ ކަރުނަ އޮހޮރުނަ ނުދޭން ކުރެވެން ހުރި ހުރައިކަމެއް ކުރީމުހެވެ.
ބައްޕަ ގިސްލަނީ އެވެ. ދެ އަތުގެ އިނގިލިތަށްވެސް ތުރުތުރު ލަނީ އެވެ. ލޯތްބާއެކު މަންމަގެ މަހާނައިގެ އޮމާން ވެލިގަނޑުގައި އިރުއިރުކޮޅުން މަޑުމަޑުން ފިރުމާލަ އެވެ. އެއިން ކޮންމެ ފަހަރަކު މަންމަގެ ނަމުން ގޮވާލަ އެވެ. މި ރިހުމާއި މި ވޭނާއި ހިތްދަތިކަމުގައި ބައްޕައަށް ހިތްވަރު ދެއްވުން އެދި ތަކުރާރުކޮށް ﷲގެ ހަޒްރަތުގައި އަހަރެން ދެންނެވީމެވެ. އެއް އިންސާނަކު އަނެއް އިންސާނަކުދެކެ މިވަރުގެ ލޯތްބެއް ވާކަމަށް މީގެ ކުރިން ފެންނަނީ ފިލްމުތަކުންނާއި ފޮތްތަކުންނެވެ. މިފަދަ ހިތްދަތި މަންޒަރެއް ދުވަހަކުވެސް ލޮލުން ނުދެކެވެ. ބައްޕައާއި ގާތްވެލާފައި ބައްޕައާއި އެއްހަމައެއްގައި އަހަރެން އިށީނީމެވެ. އަހަރެންގެ މޫނަށް ބަލައިލާފައި ބައްޕަގެ އަތުގެ ނުފުށުން ކަރުނަ ފޮހެލި އެވެ.
'އަހަރެންނާއެކު އައިޒާ ހޭދަކުރި ދިގު ފަންސާސް އަހަރުގެ މުއްދަތުގައި ވަރަށް އުނދަގޫ ހިތްދަތި އެތަށް މަރުހަލާއެއް އަހަރުމެން ވާނީ ކަޑަށްތުކޮށްފައި.. އެއީ އުފަލާއި ހިތާމައާއި ދަތިތަކާއި ހަމަޖެހުން އަދި ތަނަވަސްކަމާއި އުނދަގޫ ފަންސާސް އަހަރު.. އެއިން ކޮންމެ މަރުހަލާއެއް އައިޒާ ކަޑައްތުކުރީ އަހަރެންގެ ލޯތްބަށްޓަކައި.. އެންމެ ހިނދުކޮޅަކަށްވެސް އޭނާ ނާއުއްމީދު ނުވޭ.. ކޮންމެ ފިޔަވަޅެއް ނެގީ ދެމީހުން އެކުގައި.. ރަށުން މާލެ ބަދަލުވެ، މާލޭއިން ވަޒީފާއެއް ހޯދައި ދިރިއުޅުން އާރާސްތު ކުރުމަކީ އެ ޒަމާނުގައި ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން.. އެކަމަކު އައިޒާފަދަ މާތް އަންހެނަކާއެކު އެއީ އުނދަގޫ ކަމެއްވެސް ނޫން.. އަހަރުމެން މާލޭގައި ދިރިއުޅުން އާރާސްތުކުރުމަށް ރަށުގެ ގެއާއި ގޯތި ވިއްކާލީ ދަރިން ބޮޑެތިވާން ވާއިރަށް ތި ކުދިންނަށް އަމިއްލަ ހިޔާވައްސެއް ހޯދައިދިނުމަށް.. އެއީ ތިކުދިންގެ މަންމަ އެ ގޮތް ބޭނުންވާތީ..! މިއަދާއި ހަމައަށް ދިރިމިއުޅެނީ ރަށުގެ ގެއާއި ގޯތި ވިއްކާލައި ދެމީހުންގެ މަސައްކަތުން ލިބެމުންދިޔަ ހުރިހައި ފައިސާއަކުން ގަތް ގޭގައި.. އަހަރުމެންނަށް ދަރިން ލިބި، ދެމީހުންގެ ލޯބިން ކުދިން ކިޔަވައި ބޮޑެތިވި ދުވަސް އަހަރުމެން ދެމީހުންގެ ލޮލުން ދުށިން.. އެކުދިން ބޮޑެތިވެ، ކައިވެނިކޮށް ދަރިން ލިބުނު ދުވަސް ވެސް ފެނިއްޖެ.. އަހަރުމެން ދެމީހުންނަށް މާމަ ކާފަ ކިޔަން ފެށުމަކީ އަހަރުމެންގެ އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުން.. އެ އުފާ ލިބިގަތީ ދެމީހުންގެ ހާޒިރުގައި.. އެއީ އައިޒާގެ ހުވަފެނެއް! ދަރިންގެ ލޯބިވާ މީހުންނާއެކު އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން ފަށައި ކުދިންގެ އަމިއްލަ ދުނިޔެ އާރާސްތުކުރާ ދުވަސް ދެއްކެވުމަކީ އަހަރުމެން ދެމީހުންގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ދުއާ.. މާމަ ކާފަ ކުދިންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކޮށް، އެއްތަށިމަތީން ކެއުމާއި، ހިނގާލަން ގޮސް، ޕާކު ތަކުގައި ދުވެ ކުޅެލުމަށް އައިޒާ ދެކުނު ހުވަފެން ހަގީގަތަކަށް ނުވިޔަސް، އެކުދިންގެ ހިނިތުންވުމުން އައިޒާ ހިތްހަމަޖައްސާލި..! ދޭތެރެއަކުން ކޮށްލާ ވީޑިއޯ ކޯލްތަކުގެ އުފާވެރި ވާހަކަ ތަކުރާރުކޮށް އެ ދައްކަނީ ކީއްވެކަން އަހަންނަށް އިނގޭ..'
ބައްޕަގެ ވާހަކައަށް ހުއްޓުމެއް އައި ސަބަބު އެހެން އެންމެންނަށްވެސް އިހްސާސްވުމަށް އަހަރެންގެ ހިތުން އެދެވުނެވެ. އެ ސިކުނޑިތަކަށް އެއްޗެއް ވިސްނޭނެ ނަމަ ކިތަންމެހާވެސް ރަގަޅެވެ.
ބުރަ މަސައްކަތަށްފަހު ރިއްސާލާ ކޮންމެ ތަނެއްގައި ބޭސް އުނގުޅައިދެނީ އެކަކު އަނެކަކަށް އިތުރު ރިހުމެއް ނުލިބުމަށް ހިތުން އެދެމުން.. ރިހުމާއި ވޭނުގައިވެސް އެކަކު އަނެކަކުދެކެ ލޯބިވުން އަހަރުމެން ފަނޑެއް ނުކުރަން.. ކިތަންމެ އިރެއްވަންދެން އައިޒާ ވާހަކަ ދެއްކިޔަސް، ފޫހިކަމެއް ނެތި އަޑުއަހަން އިނުމަކީ އަހަރެންގެ އުފަލެއް.. ކޮންމެ އަޑިގަނޑެއް ހުރަސްކުރީ އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރުދެމުން.. ފަސް ކުދިން ވިހޭއިރުވެސް އެންމެ ގާތުގައި ހުރެދިނިން.. ވިހައި ގަދަވަންދެން ދަރިން ބެލުމުގައި އެހީތެރިވެދިނިން.. އެކަކު އަނެކަކުދެކެވާ ލޯބި ހާމަނުކުރާ ދުވަހަކަށް އިރެއް ނާރާނެ.. ފަންސާސް އަހަރު ހޭދަވީ ކުށެށް ނުކުރެވިއެއް ނޫން.. އެކަމަކު މައާފު ކުރުމާއި މައާފު ދިނުމުގައި އަހަރުމެން އަވަސްވެގަންނަނީ، ލޯތްބަކީ އިތުބާރުގެ މަތީގައި އާރާސްތުކުރާ ބިނާއަކަށް ވާތީ.. މި ދެ އަތުގެ ތެރޭގައި އައިޒާ ބޮނޑިކޮށްނުލާ ދުވަހެއް ފާންސާސް އަހަރުތެރޭގައި އައިސްފައި ނުވާނެ..'
ގިސްލަމުން ބައްޕަގެ ދެ އަތް އުފުލާލާފައި ވާހަކަ ދެއްކި އެވެ.
ދެ ލޮލުން ނަގަމުންދިޔަ ދިލައަށް ނިމުމެއް ނެތެވެ. ހޫނު ކަރުނަ އަހަރެންގެ ކުރުކޮށް ކޮށާފައި ހުރި ތުނބުޅި ތެންމައި ފޯކުރަމުންދިޔަ އެވެ.
ބައްޕަގެ ހިތަށް ކެތް ނުވުމުން ވާހަކަ ހުއްޓާލި އެވެ. ދެތިން ފަހަރު މަހާނައިގެ ވެލިގަނޑުގައި ފިރުމާލި އެވެ. މަންމަ ދެކެ ވަރަށް ލޯބިވާކަމަށް ބުނެލިއަޑު އަހަރެންގެ ކަންފަތާއި ހަމައަށް ފޯރީ، އަހަރެން އިނީ ނުހަނު ގާތުގައި ކަމަށް ވާތީ އެވެ.
'ދަރިންނޭ..! އެ ހުރިހާ އުފަލެއް އެ ނިމުނީ..! މިރޭ އަހަރެން މިހުރީ ވަރަށް އުފަލުން.. އަހަރެންގެ މި އުފަލުގެ ސަބަބު އިނގޭތަ؟' އެއީ ހުރިހާ ދަރިންނަށް އަމާޒުކުރި ސުވާލެކެވެ.
އެކަމަކު އޭގެ ޖަވާބު އެއްވެސް ދަރިއެއްގެ ކިބައިގައި ނެތެވެ. އެކަކު އަނެކަކާއި ދިމާއަށް ބަލައިލާނެ ހިތްވަރެއްވެސް ނެތެވެ. ބައްޕަގެ ޖުމުލައެއްގެ އިންތިޒާރުގައި އަހަރެންގެ ދެ އިނގިލި ތަގުޅި ކޮށްލީމެވެ. އިވުނު އަޑުތަކާއި ފެނުނު މަންޒަރު ފަސޭހައެއް ނޫނެވެ. އެއަށްވުރެން ބޮޑު އެއްޗެއް ބައްޕަ ބުނާއަޑު އަހަން، އަހަންނަށް ކެތް ވާނެތޯ ނޫންތޯ އެއީ އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް ސުވާލެކެވެ.
'އަހަރެން މިރޭ އެންމެ އުފާވަނީ، އަހަރެންނަށް ވުރެން ކުރީން އައިޒާ ދިޔައީތީ.. އަހަރެންނަށް ވުރެން ކުރީން އައިޒާ ލޯމަރާލީތީ.. އަހަރެން ނެތި ދިއުމުގެ ހިތާމަކުރަން އައިޒާއަށް ނުޖެހުނީތީ.. ލޯބިވާ އިންސާނާ ވަޅުލާފައި ދިއުމުގެ ރިހުމާއި ވޭން އުފުލަން ދުނިޔޭގައި އެކަނިވެރިވާ މީހަކީ އައިޒާކަމުގައި ނުވުމަކީ އަހަރެންގެ ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ ދުއާ.. އަހަރެންގެ އައިޒާ އެއޮތީ އަރާމު ނިންޖަކުން ނިދާލާފައި.. ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޯ، މިއަޅާގެ އައިޒާއަށް ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މާތް ދަރަޖައިން އިއްޒަތްތެރި މަގާމެއް މިންވަރުކުރައްވާންދޭވެ.. ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިއުމަތުގައި އަބަދަށް ލައްވާންދޭވެ.. އާމީން!' ގިސްލަމުން ހަމްދު އަޅައިލީ ބައްޕަގެ ހިތްވަރަށް އަހަރެންގެ ހިތުގެ އަޑިން ތައުރީފުގެ ބަސްތަށް އޮހެމުންދަނިކޮށެވެ. ބައްޕައާއި މަންމަގެ ލޯތްބަށް އަހަރެން ފަހުރުވެރިވަމެވެ. ހަގީގީ ލޯތްބަކީ ކައިވެނީގެ ކުރިކޮޅުގައި އުފެދޭ ޖަޒްބާތުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި އުމުރަށް ޖަހައިލެވޭ ބާރުގަދަ ގޮށެކެވެ.
'އަހަރެން އައިޒާ ދެކެ ވާ ލޯބި، އެހެން އިންސާނަކަށް އަންދާޒާވެސް ނުކުރެވޭނެ.. ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ރިހުމެއް ތަހަންމަލް ކުރާންޖެހުނަސް، އަހަރެންގެ ލޯބީގެ ހައްގުގައި ކެއްކުރާނަން.. އައިޒާއަކީ އަހަރެންގެ ހިތް! އެ ހިތް ހުއްޓުނު ވަގުތަކީ އަހަރެންގެ ދިރުން ނެތިގެން ދިޔަ ވަގުތު.. ދިރުމެއް ނެތް އިންސާނެއް ފަދައިން ފަހުނޭވާއާއި ހަމައަށް ހިނިތުންވާންވެސް އައިޒާއަށްޓަކައި އަހަރެން ތައްޔާރު..! އިން ޝާ ﷲ ވަރަށް އަވަހަށް ސުވަރުގެއިން ބައްދަލުވާނެ..' މަހާނައިގެ ހިމުން ވެލިގަނޑުގައި ފިރުމާލާފައި ބައްޕަ ބުންޏެވެ.
މި ހިތަކަށް ކެތެއް ނުކުރެވުނެވެ. ނުހަނު ބާރަށް އަނގަމަތީގައި އަތް އެޅީމެވެ. އާހެއްގެ އަޑުވެސް ބޭރުވެދާނެތީ އަހަރެން ސަމާލުވީމެވެ.
ބައްޕަގެ ވާހަކަ ނިމުނުކަން އެނގުމުން ދޮންބެ ގާތްވެލާފައި ބައްޕަގެ ކޮނޑުގައި ފިރުމާލި އެވެ. އަހަރެންގެ ކެތްތެރިކަން ކޮޅުން ލައިފި އެވެ. އަތުގައި ހުރި ބާރެއްލާފައި ބައްޕަ ގައިގައި ބައްދައިގަތީމެވެ. ރުއިމުގެ އަޑެއް ނުހިފެހެއްޓުނެވެ. އަހަރެންނާއެކު ދެންތިމީ އެންމެން އެކުގައި އަހަރެންނާއި ބައްޕަ ގައިގައި ބައްދައިގަތެވެ. ދަރިންގެ ގިސްލުމުގެ އަޑު ކަންފަތަށް ފަސޭހަ ނުވުމުން މިވަގުތުވެސް އެންމެ ހިތްވަރުކުރީ ބައްޕަ އެވެ.
'މިއަދަކީ އުފާވެރި ދުވަހެއް.. އަހަރުމެން އެނބުރި ގެއަށް ދާނީ ހިނިތުންވަމުން..' ބައްޕަގެ އަޑާއެކު އެންމެން ކޮޅަށް ތެދުވި އެވެ.
ގެއަށް އައީ އެންމެން އެކުގައި އެވެ. ނަމަވެސް ހިނިތުންވި މޫނެއް ނެތެވެ.
ގިނަ އިރެއް ނުވެ އެންމެން، އެމީހެއްގެ ގެއަށް ހިނގައްޖެ އެވެ. ބައްޕައާއެކު މަޑުކުރީ އަހަންނެވެ. ގެއަށް އައުމާއެކު ބައްޕަ ވަނީ ފާހަނާއަށެވެ.
ތައްޓަށް މޭވާކޮޅެއް ކޮށާލާފައި ފެންތައްޓެއްގައި މަތިޖަހާފައި އަހަރެން އެރީ ޓެރަސް އަށެވެ.
.................
ހަގީގީ ލޯތްބަކީ ކޮބައިކަން އަހަންނަށް އިހްސާސްވި މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ރީތިކަމާއި ގައިގޯޅިވުމާއި ލޯބިކުރުމަކީ ލޯތްބެއް ނޫނެވެ. އަހަރެންގެ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ލޯބީގެ ފަންސާސް އަހަރަކީ، ހަގީގީ ލޯތްބެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކަށްޓަކައި އެންމެ ގާތުގައި ވެދިނުމެވެ. ތުރާލާއި އުނދަގުލާއި ތަނަވަސްކަމާއި ނިކަމެތިކަމުގައިވެސް އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރު ދިނުމެވެ. އެއީ މައާފު ކުރުމާއި މައާފު ލިބިގަތުމެވެ. އަމަލާއި ބަހުން ލޯބި ދިނުމެވެ. އެއީ އިތުބާރާއި އިހްތިރާމުގައި ގާއިމްވެ ތިބުމެވެ. އެއީ ހިތާއި ނަފުސުގެ އަމާންކަމެވެ.
ލޯބިވާ މަންމާ އެވެ. ނިމުން ނެތް ޝުކުރާއި އިންތިހާ ލޯބިން މަންމައަށް މި ހިތުގެ އެންމެ ހެޔޮ ދުއާ އެވެ. ސުވަރުގޭގެ އެންމެ މަތިވެރި ނިއުމަތުގައި އަބަދައްޓަކައި މަންމަ ލައްވާށި އެވެ. މަންމަ ދެއްކި ހެޔޮމަގުން ހިނގުމުގައި އުމުރަށް ސާބިތުވާނަމެވެ. އަދިވެސް، މިއަދުވެސް، މިރޭވެސް، އެންމެ ގާތުން އިހްސާސްވަނީ މަންމަގެ ހުވަނދުގެ ވަހާއި އެ ލޯބީގެ އޯގާތެރިކަމެވެ. މަންމަ ނެތްކަމުގެ ހުސްކަން މިހިތުން ދުވަހަކުވެސް ނުފިލާނެ އެވެ. މަންމައަށްޓަކައި މި ދަރިފުޅުގެ ހިތުގައި އޮތް ލޯތްބަށް ދުވަހަކުވެސް ނިމުމެއް ނެތެވެ. (ނިމުނީ)
