މި ނަސްރުގެ ވާހަކަ ފަށަންޖެހެނީ ޕޯޗުގީޒުން ރާއްޖެ ހިފަން އައި ދުވަހުންނެވެ. އެ ދުވަހު އަމިއްލަ ފުރާނަ ގުރުބާންކުރައްވައި، ދީނާއި ގައުމަށްޓަކައި ޝަހީދުވެވަޑައިގަތް އައްސުލްތާން އަލީ ހަވަނަ ނުވަތަ އަލިރަސްގެފާނަކީ މި މިނިވަންކަމުގެ ފުރަތަމަ ބަތަލެވެ. ދުޝްމަނުންގެ ބޮޑު ލަޝްކަރާ ދެކޮޅަށް ފަހަތަށް ޖެހިވަޑައިނުގެން އެ މަނިކުފާނު ދެއްކެވި ހިތްވަރަކީ ފަހުން އުތީމު ތަކުރުފާނުންނަށް ލިބިވަޑައިގަތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ހިތްވަރެވެ.
އުތީމު ތިންބޭންގެ ޖިހާދުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، އެންމެ ބޮޑު ގުރުބާނީއެއް ވެވަޑައިގަތް އެއް ބޭފުޅަކީ އުތީމު އަލީ ހަތީބު ތަކުރުފާނެވެ. ކަޅުއޮއްފުއްމީގައި ހަނގުރާމަކުރައްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް، ތަކަންދޫގައި ހުންނަވަނިކޮށް ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުވެ އަލީ ތަކުރުފާނު ޝަހީދުކޮށްލީ ވަރަށް އަނިޔާވެރިކޮށެވެ. އެ މަނިކުފާނު ޝަހީދުވުމަކީ މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި ޕޯޗުގީޒުން ބަލިކުރުމަށް އޮތް އަޒުމު އެތައް ގުނައަކަށް ވަރުގަދަވެގެންދިޔަ ސަބަބެވެ.
އަލީ ތަކުރުފާނުގެ މި ގުރުބާނީއާ ނުލައި ޕޯޗުގީޒުންގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ނޫންކަމަށް ބައެއް އިލްމުވެރިން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ. ސަބަބަކީ އެ މަނިކުފާނު ޕޯޗުގީޒުންނަށް އެއްވެސް ސިއްރެއް ފާޅުނުކުރައްވައި، އަމިއްލަ ފުރާނަ ދޫކޮށްލެއްވުމުން މުހައްމަދު ތަކުރުފާނަށާއި ހަސަން ތަކުރުފާނަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ރޭވުންތައް ކުރިއަށް ގެންދެވުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިވަޑައިގަތުމެވެ. މިއީ ތާރީހުން ފެންނަން އޮތް ވަރަށް ހިތާމަވެރި އަދި އެހާމެ ފަހުރުވެރި ހާދިސާއެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޕޯޗުގީޒުންގެ ކިބައިން ރާއްޖެ ސަލާމަތްކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމެއް ފޯރުކޮށްދިން ބަތަލަކީ އިންޑިއާގެ ކަންނަންނޫރުގެ އަލީ ރާޖާއެވެ. ސްކޫލު ފޮތްތަކުގައި ގިނައިން ލިޔެފައި އޮންނަނީ ކަޅުއޮއްފުއްމީގެ ވާހަކަ ކަމަށްވިޔަސް، މާލެ މިނިވަންކުރި ރޭ މާލެއަށް އެރީ ހަމައެކަނި ކަޅުއޮއްފުއްމިއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަލީ ރާޖާ ދެއްވި ބޮޑު ނައުފަހަރުގެ ލަޝްކަރެކެވެ.
މިކަމުގެ ހެކި ރާއްޖޭގެ ތާރީހީ ލިޔުންތަކުން ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީހަށް ހިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒުން ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިވެހި ތާރީހު ފޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، މުހައްމަދު ތަކުރުފާނު ވަނީ މާލެ ފަތަހަކުރެއްވުމުގެ ކުރިން މަލާބާރަށް ވަޑައިގެން އަލީ ރާޖާއާއެކު އަހުދުނާމާއެއް އެކުލަވާލައްވާފައެވެ. އަދި ޕޯޗުގީޒުން ބަލިކުރެވުނީ އެ ރާޖާ ދެއްވި ސިފައިންނާއި ހަތިޔާރުގެ ބާރުގައެވެ.
ހަސަން ތާޖުއްދީން ލިޔުއްވާފައިވާ ތާރީހު އިސްލާމީ ދީބާ މަހަލް ގައި ވެސް މި ވާހަކަތައް ތަފުސީލުކޮށް ގެނެސްދެއްވާފައިވެއެވެ. އޭގައިވާ ގޮތުން އަންދިރިއަންދިރިންގެ ބާރުގަދަ ލަޝްކަރާ ދެކޮޅަށް ނުކުތުމުގެ ގާބިލުކަން ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި އެކަނި ނެތުމުން، ބޭރުގެ އިސްލާމީ ބާރެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ ވަރަށް މޮޅު ސިޔާސީ ނިންމެވުމެކެވެ. މިއީ އެ މަނިކުފާނުގެ ބުއްދިވެރިކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ.
ތާރީހު ދިރާސާކުރައްވާ ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ނަސީމާ މުހައްމަދު ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، އުތީމު ތަކުރުފާނުގެ ޖިހާދަކީ ހަމައެކަނި ކަނޑުމަތީގެ ހިތްވަރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވަރަށް މޮޅު ހާރިޖީ ސިޔާސަތެއްގެ ނަތީޖާއެވެ. ޕޯޗުގީޒުން ބަލިކުރެވުނީ ކަންނަންނޫރު އަލީ ރާޖާގެ އަސްކަރީ އެހީތެރިކަން ހޯއްދަވައިގެންކަން އެއީ ތާރީހީ ގޮތުން އޮތް ބޮޑު ހަގީގަތެކެވެ. އެހެންކަމުން އަލީ ރާޖާއަކީ ވެސް މި ނަސްރުގެ ބޮޑު ހިއްސާދާރެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން ރާއްޖޭގެ މަޝްހޫރު ތާރީހު އިލްމުވެރިޔާ މުހައްމަދު އިބްރާހީމް ލުތުފީ ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މަލާބާރީންގެ އެހީ ހޯއްދެވުމަކީ އޭރުގެ ހާލަތަށް ބަލާއިރު އެންމެ މޮޅު ނިންމެވުމެވެ. ނަމަވެސް ފަހުން އެ މަލާބާރީންނާ ދެކޮޅަށްވެސް ދިވެހިން ހަނގުރާމަކުރަން ޖެހުމުން، އެ އެހީތެރިކަމުގެ ވާހަކަ ތާރީހުގެ އާންމު ފިލާވަޅުތަކުން މަޑުމަޑުން އުނިވެގެން ދިޔައީއެވެ. މިއީ ތާރީހު ލިޔުމުގައި އައިސްފައިވާ ބަދަލެކެވެ.
މި ބަތަލުންގެ އިތުރުން، އޭރު އުތުރުގެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅުނު އާންމު ރައްޔިތުންނަކީ ވެސް ހަގީގީ ބަތަލުންނެވެ. އުތީމު ތަކުރުފާނުން ކަޅުއޮއްފުއްމީގައި ރަށްރަށަށް އަރައިވަޑައިގަތުމުން، އެކަން ޕޯޗުގީޒުންނަށް ސިއްރުކޮށްދީ، ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދީ ހެދީ ނިކަމެތި އާންމު ރައްޔިތުންނެވެ. އެ ރައްޔިތުންގެ ވަފާތެރިކަމާއި އެއްބާރުލުން ނުލިބުނު ނަމަ، މި ޖިހާދު ކާމިޔާބުވުމަކީ ނާދިރު ކަމެކެވެ.
ޕޯޗުގީޒުންގެ އަޅުވެތިކަމުން ރާއްޖެ ސަލާމަތްވުމުގެ ފަހަތުގައިވަނީ ހަމައެކަނި އެއް ބަތަލެއް ނޫނެވެ. މުހައްމަދު ތަކުރުފާނުގެ މޭސްތިރިކަމުގެ ދަށުން، އަލިރަސްގެފާނާއި އަލީ ތަކުރުފާނުގެ ފުރާނައިގެ ގުރުބާނީއާއި، ކަންނަންނޫރު އަލީ ރާޖާގެ އަސްކަރީ އެހީތެރިކަމާއި، އަދި ދިވެހި އާންމު ރައްޔިތުންގެ ވަފާތެރިކަމަކީ މި މަތިވެރި ނަސްރުގެ ހަގީގީ އަސްލެވެ. މިއީ ފޮތްތަކުން އެކި ގޮތްގޮތަށް ފެންނަން އޮތް، އޮޅުވާލެވެން ނެތް ތާރީހީ ހަގީގަތެކެވެ.
