ތާރީހީ އިލްމުވެރިންނާއި ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ޔަގީންކޮށްދޭ ގޮތުގައި މި ގުޅުމުގެ ފެށުން ގުޅިފައިވަނީ ގަދީމީ "މެރިޓައިމް ސިލްކް ރޯޑް" ގެ ވިޔަފާރީގެ ތެރެއިންނެވެ. ޗައިނާގެ ތާރީހީ ލިޔުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މީލާދީން 7 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި، ޗައިނާގެ ޓޭންގް ޑައިނާސްޓީ (618 އިން 907 އަށް) ގެ ދުވަސްވަރު ވެސް ދިވެހިރާއްޖެއާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ރެކޯޑު ކުރެވިފައިވެއެވެ. ޗައިނާގެ ތާރީހީ ފަތްފުށްތަކުގައި އޭރު ރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްކޮށް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ "ލިއު-ޝަން" ގެ ނަމުންނެވެ.
މި ގުޅުން އެންމެ ބަދަހިވެގެން ދިޔައީ މީލާދީން 15 ވަނަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި، ޗައިނާގެ މިންގް ޑައިނާސްޓީގެ ދުވަސްވަރުއެވެ. މިގޮތުން ޗައިނާގެ މަޝްހޫރު އެޑްމިރަލް ޖެންހޯ، އޭނާގެ ދުނިޔެ މަޝްހޫރު ދަތުރުތަކުގައި ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރެއްވިއެވެ. ތާރީހީ ހެކިތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި 1412 ވަނަ އަހަރާއި 1430 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ޖެންހޯ ވަނީ ރާއްޖެއަށް ދަތުރުތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. ހާއްސަކޮށް 1417 ވަނަ އަހަރު ޖެންހޯ ރާއްޖެ ވަޑައިގެންނެވިއިރު، ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގައި ހުންނެވީ ސުލްތާން ޔޫސުފް ދެވަނައެވެ. އެ ދަތުރުގައި ޗައިނާގެ އެމްޕެރާގެ ފަރާތުން ރާއްޖޭގެ ރަސްގެފާނަށް އަގުބޮޑު ހަދިޔާތައް އަރުވާފައިވާއިރު، ރާއްޖެއިން ވެސް ޗައިނާގެ ރަސްގެފާނަށް ހާއްސަ ވަފުދެއް ފޮނުއްވިކަން ތާރީހުން އެނގެން އެބައޮތެވެ.
އިގްތިސާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ޒަމާނުއްސުރެ ރާއްޖެއާއި ޗައިނާއާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ވިޔަފާރީގެ މުއާމަލާތްތަކެއް ހިނގާފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޮއްޔެވެ. ޗައިނާގެ ޔުނާން ޕްރޮވިންސް ފަދަ ސަރަހައްދުތަކުގައި ފައިސާގެ ގޮތުގައި ދިވެހި ބޮލި ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ޗައިނާގެ އިގްތިސާދީ ތާރީހުން ހާމަވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރާއްޖެއިން ލިބޭ މާވަހަރާއި، ރޯނު އަދި ކަނޑުމަހުގެ ބާވަތްތަކަކީ ވެސް ޗައިނާގެ ބާޒާރުގައި އޭރު މަގުބޫލު ތަކެއްޗެވެ. މި ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން، ކަނޑުމަގުން ދަތުރުކުރާ ވިޔަފާރިވެރިންގެ މެދުގައި ރާއްޖެއަކީ މުހިންމު މަންޒިލެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވިގެން ދިޔައެވެ.
މިއަދު ފެންނަން އޮތް ޒަމާނީ ގުޅުމުގެ ބިންގަލަކީ ގަރުނުތަކެއް ކުރިން ފެށިގެން އައި މި ތާރީހީ އެކުވެރިކަމެވެ.
މީލާދީން 1972 ވަނަ އަހަރު ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސިޔާސީ ގުޅުން ރަސްމީކޮށް ގާއިމުކުރެވުނު ނަމަވެސް، ހަގީގަތުގައި ޗައިނާ އާއި ރާއްޖޭގެ ގުޅުމަކީ ސިލްކް ރޯޑުގެ ޒަމާނުން ފެށިގެން ދެމިގެން އައިސްފައިވާ، އިތުބާރާއި ވިޔަފާރީގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ގުޅުމެކެވެ. މިއަދުގެ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކާއި "ބެލްޓް އެންޑް ރޯޑް" އިނިޝިއޭޓިވްގައި ރާއްޖެ ބައިވެރިވުމަކީ، އެ ޒަމާންވީ ތާރީހީ ގުޅުން އާ ހަރުފަތަކަށް ގެންދިއުން ކަމުގައި ތަޖުރިބާކާރުން ސިފަކުރައްވައެވެ.
