މަހްސާ އަމީނީގެ މަރާ ގުޅިގެން ފެށުނު މި ހަރަކާތްތަކުގައި، އުމުރުން 25 އަހަރުން ދަށުގެ ޒުވާނުން ދައްކަމުންދާ ހިއްވަރަކީ މުޅި ދުނިޔެ ވެސް ހައިރާންކޮށްލާ ފަދަ ކަމެކެވެ. މީގެ ކުރީގެ ޖީލުތަކާ ހިލާފަށް، މި ޒުވާނުންނަކީ ޓެކްނޮލޮޖީއަށް އަހުލުވެރި، ދުނިޔޭގެ ކަންކަން ވަރަށް ގާތުން ބަލަމުން އަންނަ ހޭލުންތެރި ބައެކެވެ.
މި ޒުވާން ޖީލުގެ ކުދިންނަކީ އިންޓަނެޓާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ޒަރިއްޔާއިން މިނިވަންކަމުގެ ރަހަ ދެކެފައިވާ ބައެކެވެ. ސަރުކާރުން އިންޓަނެޓްގެ ހިދުމަތް ކަނޑާލައި، ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމްތައް ބްލޮކް ކުރި ނަމަވެސް، މި ކުދިން ދަނީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި އެމީހުންގެ އަޑު ދުނިޔެއަށް އިއްވަމުންނެވެ. ސްކޫލްތަކުގެ ކްލާސް ރޫމްތަކުގައި އަންހެން ކުދިން ބުރުގާ ނަގައި، ވެރިންގެ ފޮޓޯތަކަށް އިހުތިރާމް ކުޑަކުރާ މަންޒަރު ފެންނަ ވީޑިއޯތަކުން އެނގެނީ، މި ޖީލުގެ ވިސްނުން ވަރަށް ތަފާތު ކަމެވެ. އެކުދިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެކުދިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަން ނިންމުމުގެ ހައްގު އޮންނަންވާނީ އެކުދިންނަށެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި އިރާނުގެ "ޖެން ޒީ" ގެ އެންމެ ބޮޑު ތަފާތަކީ އެ ކުދިންގެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަން ކުޑަވުމެވެ. ސަލާމަތީ ބާރުތަކުން ބާރުގެ ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް، މި ޒުވާނުން މަގުމަތި ދޫކޮށްލާކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ސިޔާސީ އިސްލާހުތަކެއް ހޯދުމަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާއި މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި، އިރާނުގެ ތާރީހު ބަދަލުކޮށްލުމަށް ނުކުތް ޖީލެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ސިފަކުރެއެވެ.
އީރާނުގެ ސަރުކާރު ބަދަލުކުރުމަށް ކުރިއަށްދާ މުޒާހަރާތައް
އިރާނުގެ މޯރަލިޓީ ޕޮލިހުންގެ ބެލުމުގެ ދަށުގައި ހުއްޓައި މަރުވި އުމުރުން 22 އަހަރުގެ މަހްސާ އަމީނީގެ މަރާ ގުޅިގެން އެ ގައުމުގައި ފެށުނު މުޒާހަރާތަކަކީ، 1979 ވަނަ އަހަރުގެ އިންގިލާބަށްފަހު އިރާނުގެ ސަރުކާރަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެވެ.
މީގެ ކުރިން 2009 ވަނަ އަހަރާއި 2019 ވަނަ އަހަރު ވެސް އިރާނުގައި ބޮޑެތި މުޒާހަރާތަކެއް ހިނގި ނަމަވެސް، ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި މި ފަހަރުގެ ހަރަކާތްތައް މުޅިން ތަފާތެވެ. މި ތަފާތު ފެންނަނީ މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިންގެ އުމުރާއި، ޖިންސާއި އަދި އެމީހުންގެ ޑިމާންޑުތަކުންނެވެ.
މި ފަހަރުގެ މުޒާހަރާތަކުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސިފައަކީ އަންހެނުންގެ އިސްނެގުމެވެ. މިއީ އިރާނުގެ ތާރީހުގައި ވެސް އަންހެނުން އިސްވެ ތިބެ، ސަރުކާރުގެ ހަރުކަށި ގަވާއިދުތަކާ ދެކޮޅަށް މިހާ ފާޅުކަން ބޮޑު ގޮތެއްގައި ނުކުތް ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.
"އަންހެނުން، ދިރިއުޅުން، މިނިވަންކަން" މި ޝިއާރުގެ ދަށުން، އެތައް ހާސް އަންހެނުންނެއް ވަނީ މަގުމަތީގައި ބުރުގާ އެންދުމާއި އިސްތަށިގަނޑު ކޮށުން ފަދަ ކަންކަން ކޮށްފައެވެ. މީގެ ކުރިން އޮތް މުޒާހަރާތަކުގައި އަންހެނުން ބައިވެރިވި ނަމަވެސް، މި ފަހަރު ފެންނަނީ އަންހެނުންގެ ހައްގުތަކަކީ ސިޔާސީ ބޮޑު ބަދަލެއްގެ މައިގަނޑު އަސާސް ކަމުގައި ހަދާފައިވާ ތަނެވެ.
އިރާނުގެ މުޖުތަމައު ބެހިފައިވާ ގިންތިތަކާއި ނަސްލުތައް އެއްބައިވުމަކީ ވެސް މި ފަހަރުގެ މުޒާހަރާތަކުގެ ވަރުގަދަ ކަމެވެ. 2009 ވަނަ އަހަރުގެ "ގްރީން މޫވްމަންޓް" އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މެދު ފަންތީގެ މީހުންގެ ހަރަކާތެކެވެ. އަދި 2019 ވަނަ އަހަރުގެ މުޒާހަރާތައް އަމާޒުވީ ތެލުގެ އަގު ބޮޑުވުމާ ގުޅިގެން ފަގީރު ހިސާބުތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މި ފަހަރު، ކުރުދީންނާއި ބަލޫޗީން ފަދަ ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނާއި، މުއްސަނދިންނާއި ފަގީރުން ވެސް ވަނީ އެއް ސަފެއްގައި ސަރުކާރާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެފައެވެ. މިއީ ސަރުކާރަށް ކޮންޓްރޯލް ކުރަން ދަތިވެފައިވާ އެއް ސަބަބެވެ.
މި މުޒާހަރާތަކުގެ އެންމެ ފަހުގެ ނަތީޖާއަކީ ހަމައެކަނި އިސްލާހީ ބަދަލެއް ނޫންކަން މިހާރު ވަނީ ސާފުވެފައެވެ. މުޒާހަރާގެ ބައިވެރިން ގޮވަމުން ދަނީ "ޑިކްޓޭޓަރަށް މަރު" މި ފަދަ ހަރުކަށި ޝިއާރުތަކެވެ. އެމީހުން ބޭނުންވަނީ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނިޒާމު އެއްކޮށް ބަދަލުކޮށްލާށެވެ. ސަރުކާރުން ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްގެން މަގުމަތީގެ ހަރަކާތްތައް މަޑުޖައްސާލި ނަމަވެސް، ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައި އުފެދިފައިވާ ނުތަނަވަސްކަމާއި ބަދަލަކަށް ބޭނުންވެފައިވާ މިންވަރު މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހާމަވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ އިރާނުގެ މުސްތަގުބަލަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނުވާނެ ހަރަކާތެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
