އަހަރެންގެ ހިނިތުންވުން ފިލައި ދިޔައީ އެނބުރި އައުމެއް ނެތް އާލަމަށެވެ. މާތް ﷲ މިއަޅާގެ މަންމައަށް ސުވަރުގޭގައި ދާއިމީ ގަނޑުވަރެއް ބިނާކޮށްދެއްވާށި އެވެ. އާމީން!
މި ރަމަޒާން މަހުގެ ހަ ވަނަ ދުވަހުގެ ފަތިހު ލިބުނު މެސެޖް މިހާރުވެސް ހިތުގައި އެބައޮތެވެ. އަހަރެންގެ ހަނދާނުން އެ މެސެޖް ދުވަހެއްގައިވެސް ފަނޑުވުމަށް ނޭދެމެވެ. އެއީ މަންމަގެ އެންމެ ފަހު މެސެޖެވެ. ކޮންމެ ދުވަހެއްގެ މެސެޖް މަންމަ ފަށާނީ އަހަރެންގެ ނަމުންނެވެ.
'ލޯބިވާ ދަރިފުޅު އިމްދާދް އެވެ. ދަރިފުޅާއެކު އެއް ވަޔެއްގައި ނޭވާލުމަށް އިތުރު ދުވަހެއް މިންވަރުކުރެއްވީތީ ﷲގެ ހަޒްރަތަށް ޝުކުރުވެރިވަމެވެ. ﷲގެ ބަރަކާތުގައި ދެމިހުރެވޭތޯ މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ދަރިން ގޮވައިގެން މިސްކިތަށް އަރާށެވެ. ފުރިހަމަ ސިއްހަތަކަށް އިސްކަންދޭށެވެ. އާއިލީ ދިރިއުޅުމަށް އިހްތިރާމްކޮށް އަނބިމީހާދެކެ ލޯބިވާށެވެ. ދުނިޔޭގެ އުފަލަކީ މުއްސަނދިކަމެވެ. އިންސާނެއްގެ އެންމެ އަގުހުރި މުއްސަނދިކަމަކީ އީމާންތެރިކަމުގެ ފޭރާމުގައި ފުދުންތެރި ދިރިއުޅުމާއި އާއިލާގެ އުފަލާއި ހިނިތުންވުމެވެ. މިކަންކަމުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އުފުލަން ވާނީ ދަރިފުޅުގެ ކޮނޑުގަ އެވެ. ﷲތައާލާ އަބަދުވެސް ދަރިފުޅަށް ހިތްހަމަޖެހުމާއި ކުރިއެރުން ދެއްވާށި އެވެ.'
ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ގްރޫޕްތަކުގައި ދައުރުކުރާ 'ގުޑް މޯނިންގ' މެސެޖްތަށް މަންމައަށް ނުފެންނަނީއެއް ނޫނެވެ. ނުލިބެނީއެއްވެސް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ދުވަހަކުވެސް އެއިން މެސެޖެއް ނުފޮނުވަ އެވެ. މަންމަގެ އިހްސާސާއި މަންމަގެ ދުއާއަކީ މަންމަގެ ދަރިންނަށްޓަކައި ހިތުގެ އުފަލެވެ. ޔަގީނުންވެސް އެ އުފާ، ފާއިތުވި ހަތްވަރަކަށް އަހަރު މަންމަ ހިއްސާ އެކުރަނީ ހަމައެކަނި އަހަރެންނާއެކު އެވެ. އެހެން ދަރިންނަށް މަންމަގެ މެސެޖްގައި އަގެއް ނޯވެ އެވެ. އެއިންމެސެޖެއް 'ވިއު' ކޮށްލާ ދަރިޔަކުވެސް ނޫޅެ އެވެ. އެމީހުންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގައި އެމީހުން 'ބިޒީ'އެވެ. 'ޝަކުވާ' އަކީ މަންމަގެ ޑިކްޝަނަރީގައި ވުޖޫދުވެފައި އޮތް ލަފްޒެއްވެސް ނޫނެވެ.
އަހަރެންގެ މަންމަ ފަދަ މަންމައެއް ދުނިޔޭގެ ކޮންމެ ދަރިޔަކަށް މިންވަރުކުރެއްވުމަށް އަހަރެން ދުއާ އެއް ނުކުރާނަމެވެ. އެއީ އެ މަންމަގެ ހިތުގައި އުފުލި ވޭން އެހެން އެއްވެސް މައެއްގެ ހިތުގައި އުފުލުމަށް އަހަރެންގެ ހަމަ ބުއްދީގައި ދުވަހަކުވެސް އެއްބަސް ނުވެވޭނެތީ އެވެ. އެވަރުގެ ކެއްތެރި މަޔަކު ދުވަހަކުވެސް ނުފެންނާނެ އެވެ. ކޮންމެ ދަރިޔަކު ތަރުބިއްޔަތުކުރީ އެންމެ މާތް ފޭރާމުގަ އެވެ. މިއަދުވެސް މަންމަދެކެ އެމީހުންވާ ލޯތްބަށް އަހަރެން ޝައްކެއް ނުކުރަމެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ 'ވައްޓަފާޅި' ބަދަލުވެ މުހިއްމު ކަންކަން ގިނަވެ، އިސްކަންދެވޭ ތަރުތީބު ބަދަލުވީކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.
އަހަރެންގެ ބައްޕަގެ އުމުރުން އަށްޑިހަ ދެ އަހަރެވެ. އުމުރުން ހަތްދިހަ އަހަރުގައި މަންމަ އެ ނިޔާވީ މި ރަމަޒާން މަހުގެ ހަތްވަނަ ވިލޭރޭ އެވެ. އެ އުމުރުގައިވެސް މަންމައާއި ބައްޕަ ފެނުނު ކޮންމެ މީހަކު އެމީހުންގެ ހަގީގީ އުމުރާއިމެދު ދެބަސްވާނެ އެވެ. ﷲގެ ރަހްމަތްފުޅުން އެއީ ސިއްހަތު ރަގަޅު ވަރަށް ރީތި ދެ މީހުންނެވެ.
ކައިވެނީގެ މާތް ގުޅުމުގައި މަންމައާއި ބައްޕަ ފަންސާސް އަހަރަށް ވުރެން ގިނަ ދުވަހު އެކުގައި ހޭދަކޮށްފައިވޭ އެވެ. އެއްބަނޑު އެއްބަފާގައި ފަސް ފިރިހެން ކުދީން ތިބިއިރު އެންމެ ދޮށީ ބޭބެއަށް ސާޅީސް ހަ އަހަރު ފުރިއްޖެ އެވެ. އަހަރެންނަކީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެންމެ ހަގު ދަރިފުޅެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރުން ހަތާވީސް އަހަރު ފުރުނީ މަންމަ ނިޔާވި ދުވަހުގެ ފަހު ދުވަހު އެވެ.
ދޮންބެއާއި ތުއްތުބެގެ އާއިލާ ދިރިއުޅެނީ އެމީހުންގެ ވަޒީފާގެ ހައިސިއްޔަތުން ލިބިފައިވާ ފްލެޓްތަކުގަ އެވެ. ގައުމީ ދިފާއީ ބާރުގައި ދޮންބެ ހޭދަކޮށްފައިވާ ދިގުމުއްދަތުގައި މަންމައާއި ބައްޕަ ފަހުރުވެރިވާނެ އެތަށް ރީތި ނަމެއް ހޯދައިދީފައި ވެ އެވެ. ދޮންބެގެ އަންހެނުންނާއި ތިން ކުދިންނާއެކު އޭނާ ދިރިއުޅެނީ 'ބިޒީ ލައިފް'އެކެވެ.
ހުޅުމާލޭގެ ސްކޫލެއްގައި ޓީޗަރެއްގެ ވަޒިފާ އަދާކުރާތީ ވިނަރެސްއިން ލިބުނު ފްލެޓްގައި ތުއްތުބެއާއެކު އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ދެ އަންހެން ދަރީން ދިރިއުޅޭތާ ދޮޅުއަހަރު ވެއްޖެ އެވެ. އޭގެ ކުރިންވެސް ތުއްތުބެ ދިރިއުޅެމުންދިޔައީ ކުއްޔަށެވެ.
ތިއްތިބެއާއި މަންމައާއި ބައްޕަ ދިމާނުވާތާ ވީ އަހަރެއް ބުނެދޭކަށް އަހަންނަކަށް ނުވެސް އެނގެ އެވެ. އޭލެވެލް ނިމުމާއެކު ލިބުނު ސްކޯލާރޝިޕްގައި، ތިއްތިބެ ދިޔައީ މެލޭޝިއާއަށެވެ. އިންފޮމޭޝަން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮނގުން މާހިރަކަށް ވެވުނުއިރު އެތަނުން މީހަކާ އިނދެގެން ފިރިހެން ދަރިޔަކުވެސް ލިބިއްޖެ އެވެ. އެ ދިޔަގޮތަށް މިފަހަރު ނޫނީ ތިއްތިބެ މާލެ އައި ހަނދާނެއް އަހަރެން ނެތެވެ.
ދެން އޮތީ ބޭބެއާއި އަހަރެންގެ ވާހަކަ އެވެ. ބޭބެ އަދި އަހަރެންވެސް ދިރިއުޅެނީ އަހަރުމެންގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގައި އެވެ. ބޭބެ ދިރިއުޅެނީ އޭނާގެ ފިރިހެން ދަރިފުޅާއި އަންހެނުންނާއި މައިދައިތައާއެކު ހިޔާ ފްލެޓްގަ އެވެ. ކައިވެނިކޮށްގެން ދެތިން މަހު ބައްޕަގެ ގޭގައި ބޭބެ އުޅުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް ފަހަރިއަށް އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ބޭނުންވާތީ ކުއްޔަށް ބަދަލުވީ ކައިވެނީގެ ކުރީކޮޅު އެވެ.
ކައިވެނި ކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާއި ހަމައަށް އަހަރެން ދިރިއުޅެމުން މިއަންނަނީ އަންހެނުންގެ ގޭގައި އޭނާގެ 'ބޮޑު' އާއިލާއާއެކު އެވެ. އަންހެނުންގެ އާއިލާއަކީ ގުޅުންބޮޑު އާއިލާއަކަށްވާތީ، މަންމައާއި ބައްޕަ ދޫކޮށްފައި ގެއިން ބޭރުގައި ދިރިއުޅުން ބިނާކުރަން އަހަރެންގެ އަންހެނުން ޒިމާލް ބޭނުން ނުވީ އެވެ. އެދުވަހުން ފެށިގެން އަހަރެންގެ އާއިލާއަކަށްވެފައި އޮތީ އަންހެނުންގެ އާއިލާ އެވެ. ކިތަންމެ ދުރުގައި ދިރިއުޅުނަސް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އަހަރެން ވަރަށް ސަމާލުކަން ދެމުން އައި ކަމެއް ފާހަގަކޮށްލާނަމެވެ.
ކިތަންމެ ހާއްސަ ކެއުމެއް އޮތަސް، ކިތަންމެ ހާއްސަ ހަފްލާއެއް އޮތަސް މާލޭގައި ހުރިނަމަ އަހަރެންގެ ހަ އަހަރުގެ ޓްވިންސް ދެ ބެން ގޮވައިގެން ކޮންމެ ހުކުރު ދުވަހެއްގައި މެންދުރުގެ ކެއުން އޮންނާނީ އަހަރެންގެ މަންމައާއި ބައްޕައާއެކު ބައްޕަގެ ގޭގަ އެވެ. އެދުވަހުގެ އެވަގުތަށް މަންމައާއި ބައްޕަ ކުރާ އިންތިޒާރު އެދެ މީހުންގެ ދުލުން ހާމަކުރުމުގެ ބޭނުމެއް ނެތެވެ. ފަނޑުނުވާ ހިނިތުންވުން އަހަރެންނާއި އަހަރެންގެ ދެ ފިރިހެން ދަރީންގެ މުޅި ހަފްތާގެ ބާއްޖަވެރިކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފުދެ އެވެ.
އަހަރެންގެ ބައްޕައަކީ ރާއްޖޭގެ ނިސްބަތުން ނަންކިޔައިލެވޭ މަޝްހޫރު އޮޑިޓަރެކެވެ. އުމުން އަށްޑިހަ އަހަރުން މައްޗަށް ދިޔައިރުވެސް ބައްޕަގެ މަސައްކަތަށް ނިމުމެއް ނެތެވެ. ޝަރަފުވެރިކަމާއެކު ޑަބަލް ޕެންޝަން ލިބުމުން ބައްޕަ ރިޓަޔަރ ކުރެއްވީ ކިޔަވައިގެން ތިބި ޒުވާނުންނަށް ފުރުސަތު ދިނުމަށެވެ. ނަމަވެސް ބައްޕައަށް އިތުބާރުކުރާ ބައްޕަގެ ބައެއް ރަހްމަތްތެރީންގެ އެދުމަށް އެ ފަރާތްތަކުގެ ކޮމްޕެނީތަށް އޮޑިޓްކުރުމުގައި އެންމެ ސީނިއާރ އެޑްވައިޒަރަކީ މިއަދުވެސް ބައްޕަ އެވެ.
ތައުލީމީ ދެމަފިރިންގެ މިންނެއް މަސައްކަތުން އާރާސްތުކުރި ދިރިއުޅުމުގައި ލިބުނު ފަސް ފިރިހެންދަރީންނަށް އެކުއްޖަކު ބޭނުން ދާއިރާއަކުން ތައުލީމް ދިނުމާއި ދަރީންނަށް ދިރިއުޅުން ހޯދައިދިނުމުގައި އަހަރެންގެ މައިންބަފައިންނަކީ މިސާލެކެވެ. އޮފީހުގެ ސިޑިއަކުން ވެއްޓި މަންމަގެ އުނަގަނޑަށް ލިބުނު ގެއްލުމެއް ފިޔަވައި ބޮޑު އެއްވެސް ކަމެއްގައި މަންމައާއި ބައްޕަ ފަރުވާ ހޯދާފައެއް ނުވެ އެވެ. މަންމައަކީ އަބަދުވެސް ބައްޕައާއި މަންމަގެ ފަސް ދަރީންގެ ފުރިހަމަ ސިއްހަތަށް އާދަޔާ ހިލާފު ސަމާލުކަމެއް ދިން ހިދުމަތްތެރި މައެކެވެ. ފިރިމީހާދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ކިޔަމަންތެރި އަންބެކެވެ.
ބޮޑެތިވުމުން އެކި މީހުން އެކި ދިމަދިމާއަށް ގޮސް، އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން ފެށުމުން ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ކިތަންމެ ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަޔަސް، އަހަރެންގެ ނަފުސު މިއަދުވެސް މި އިހްސާސްކުރާ ހުސްކަން އެމީހުންވެސް އިހްސާސްކުރާނެކަން ޔަގީނެވެ. އަހަންނަކީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެންމެ ހަގު ދަރިފުޅެވެ. ރެއާއި ދުވާލުގެ ގަޑިތަކަށް ބަލައިގެން ގަވާއިދުން މަންމަ ދެމުން އަންނަ 'ގޯލްޑް މިލްކް' ތައްޓާއި ލުނބޯ ފެންތައްޓާއި އިނގުރާއި ކަރަންފޫ ފެނާއި މަންމަގެ ދެ އަތުން ތައްޔާރުކޮށްފައި ކުދިކުދި ފުޅިތަކަށް އަޅާފައި ފުރިޖުގައި ހުންނަ ޖޫސް އެއީ މަންމަގެ އަމިއްލަ އުފެއްދުމެވެ. މަންމައާއި ބައްޕަ އަދި މަންމަގެ އެއްވެސް ދަރިޔަކު ދާއިމީ ބައްޔަކަށް މިހައިތަނަށް އެއްވެސް ފަރުވާއެއް ކުރަމުން ނުދިޔުމުގައި ﷲގެ މިންވަރުފުޅާއެކު މަންމަގެ ހިތްވަރު އަހަރެން ފާހަގަ ކުރާނަމެވެ. މަންމަގެ އަތުން އެ ދޭ ތަށި، 'މިސް ނުވާ' އެންމެ ދުވަހެއްވެސް ވުޖޫދެއް ނުވެ އެވެ. އަހަރެންގެ ބޭބެމެންގެ ގޮތެއް ބުނާކަށް ނޭގެ އެވެ. (ނުނިމޭ)
